versmelting vrij of onvrij

Onvrije vs. vrije versmelting

Wellicht een vreemde titel ter inleiding van deze bijdrage van twee aspecten die elkaar echter toch zo kunnen raken. Versmelting staat hier voor het samen fijn hebben en dingen doen, als je jezelf daarin echter verliest dan kan je geen ‘nee’ meer zeggen tegen het samen doen. Omdat er veel over te schrijven valt, en omdat versmelting impact heeft op ons leven, volgt nu een korte verkenning naar dit bijzondere fenomeen. Ook wel gezien als: ‘het risico van nee-zeggen tegen liefde’.

Versmelting; samen zijn
In deze bijdrage staat versmelting voor de gelijkgerichtheid vanuit verbondenheid die kan ontstaan in een relatie. Versmelting op volwassen leeftijd kent zijn oorsprong vooral in de relatie met onze ouders. Zo is het als kind heerlijk om te voelen dat we geliefd zijn en de aandacht en zorg te ontvangen die we nodig hebben. Het is ook heerlijk om te merken dat als we doen wat verwacht wordt dat we dan waardering krijgen. Daarnaast is het ook heerlijk om te merken dat samen zijn en samen doen zo vervullend aanvoelt: het maakt blij, opent je hart en het leven is mooi. Samen zijn en samen doen is fijn; we horen bij elkaar, we voelen ons verbonden. En op volwassen leeftijd kan dat ook zo zijn.

Versmelting stoppen; nee-zeggen
Toch is niet alles wat onze ouders van ons als kind vragen en verwachten zo fijn. Als we ons hier tegen verzetten stopt als het ware de versmelting, dit is gezond en nodig voor onze groei naar eigenheid. Het wordt echter erg als we gestraft worden voor ons verzet en dit kan op vele manieren plaatsvinden. Zo is er de expliciete straf zoals: op je kop krijgen, naar je kamer gestuurd worden. Daarnaast is er de impliciete straf: je mag bijvoorbeeld niet meer mee doen, en dus ontvang je geen liefde, geen waardering, of je wordt genegeerd. Hoe dan ook, je wordt zo als het ware buitengesloten. De actie van nee-zeggen, met als risico straf, zou je als ‘nee-zeggen tegen liefde’ kunnen noemen vanuit het perspectief van het kind. Als kind heb je je ouders nodig en de kans is groot dat het zijn verzet opgeeft, een kind wil namelijk geen-nee-zeggen tegen liefde. Zo wordt het ‘geen-nee-zeggen’ geboren, dit is op volwassen leeftijd ‘keurig’ verankerd in het onderbewustzijn.

Versmelten in standhouden; opgeven
Het is dus niet vreemd dat we als kind willen vasthouden aan de versmelting. We geven daardoor echter wel iets op namelijk (een deel) van onze eigen inbreng. Met name dat deel dat onze ouders niet waarderen waardoor we ons vooral gaan aanpassen. Als dit aanpassen een structureel deel uitmaakt van onze jeugd, is de kans groot dat we onze eigenheid -onze wil, behoefte, mening, ideeën, et cetera- voor een deel hebben opgegeven binnen belangrijke relaties. Deze ontwikkeling vindt helaas veelal onbewust plaats, bij zowel ouders als kinderen.

Dreiging; geen-nee-zeggen
Het risico van de ‘dreiging van het kwijtraken’ van de liefde van onze ouders, houdt de versmelting in stand. Dat we de liefde van onze ouders niet wilden missen, is zo vanzelfsprekend voor het afhankelijke kind -dat we ooit waren- dat nog zoveel liefde, zorg en aandacht nodig heeft om te kunnen groeien. Deze dreiging komen we soms als volwassenen ook nog tegen, in de vorm van onder meer: geen waardering, kritiek, risico van falen, buitengesloten worden en dergelijke. Wanneer dat zich voordoet, kan de neiging om geen-nee-te-zeggen zich al snel weer aandienen.

Geen-nee-zeggen; aanpassen
Wanneer nee-zeggen een probleem blijkt in het volwassen bestaan, dan is de kans aanwezig dat dit met de vroegere versmelting te maken heeft. We hebben onszelf destijds aangeleerd om ons aan te passen (weg te cijferen, pleasen, etc.) en dat doen we nog steeds, al dan niet regelmatig, en/of deels of geheel. Dit geen-nee-zeggen komt vooral voor binnen belangrijke relaties, waar aspecten zoals waardering en/of liefde een rol spelen. Binnen de relatie met onder andere onze partner, kinderen, vrienden, evenals collega’s en managers, kan zich dit fenomeen voordoen.

Versmelting en begrenzing
Mogelijk lijkt versmelting geen handig mechanisme, dat is het op gepaste, gewenste momenten en vanuit vrijheid zeker wel. Het kan zeer aangenaam zijn om dingen samen te kunnen doen en daarin verbinding en waardering te kunnen ervaren. Wat daarbij dan echter van groot belang, is onze begrenzing. Begrenzing vanuit zowel het besef alsmede de inbreng van onze eigenheid. Hiermee worden aspecten bedoeld zoals: wil, behoefte, mening, aanpak en ideeën. Je zou zelfs kunnen zeggen: ‘hoe beter we worden in nee-zeggen, hoe vrijer versmelting kan zijn’.

NB Er zijn vele en verschillende opvoedsituaties denkbaar, variërend van veel liefde en ruimte voor eigenheid tot liefdeloze afgescheidenheid en enkel overleven. Andere situaties en aanleidingen leveren mogelijk geheel andere gevolgen op dan de hierboven beschreven.

Karel van Nimwegen is werkzaam als Gestalt-, Psychosociaal therapeut en coach bij hartsupport.nl en loopbaansupport.nl. De artikelen in de -blog/White paper- brengen veelal een beperkte doch zinvol geachte en of uitdagende toelichting van bepaalde psychosociale onderwerpen onder de aandacht, waarbij de therapie perspectief kan bieden. Feedback is welkom.

Voor blogs over andere onderwerpen zie blogs.