pijn plekken en prettige plekken

fig. Besef van zowel pijnlijke als aangename plekken in ons lijf; kan alternatieven bieden.

Lichaamsbesef & leven

Besef van ons lichaam als geheel is belangrijker dan wij wellicht soms denken. Lichaamsbesef biedt onder andere helderheid over wat goed is voor ons en wat niet, hetzelfde geldt voor ons willen en onze behoeften. Ons dagelijkse leven vraagt echter veel van ons, wanneer dat als te veel wordt ervaren, kan ons lichaamsbesef afnemen, terwijl het ons juist zoveel te bieden heeft. Hierover gaat deze korte verkenning.

Leven
Leven heeft meerdere betekenissen, voor dit artikel wordt leven als vaardigheid gezien om te kunnen omgaan met wat wij op ons levenspad zoal tegenkomen. Omdat leven lang niet altijd prettig is en wij evenmin altijd vaardig blijken om te kunnen omgaan met uiteenlopende ervaringen die zich kunnen voordoen, deze verkenning naar ons belangrijkste hulpmiddel; ons lichaam.

Lichaam
We worden geboren met een lichaam, het meest wezenlijk van ons bestaan. Ons lichaam geeft ons een identiteit en biedt ons veel mogelijkheden waaronder: expressie, verkenning, verbinding en plezier. Ons lichaam geeft ons daarnaast signalen, of het veilig is, of iets klopt, of er pijn is, of er een emotie is, en wat er aan behoeften is. Ons lichaam is onze uitdrukkingsvorm en biedt ons mogelijkheden om met alles wat het leven te bieden heeft -inclusief tegenslag- om te kunnen gaan.

Tegenslag
Sommigen van ons hebben al op jonge leeftijd te maken met overweldigende tegenslag, die veel invloed heeft op het verdere leven. Sommigen hebben dat niet of veel minder en komen later in hun leven tegenslag tegen. Tegenslag hoort (helaas) evenals voorspoed bij het leven doch de mate waarin, de manier waarop en de intensiteit ervan kan behoorlijk variëren.

Omgaan met tegenslag
Misschien is het een van de moeilijkste dingen in ons leven om te gaan met tegenslag. In dit artikel wordt tegenslag gezien als iets dat we negatief ervaren zonder onderscheid te maken naar intensiteit. Tegenslag kan variëren van een enigszins teleurstellende ervaring tot een schokkende of diepingrijpende traumatische ervaring.

Support ouders
Er is geen universeel protocol over hoe je het beste kunt omgaan met tegenslag. Wel is het fijn als je van jongs af aan ouders had, die je daarbij op een liefdevolle manier konden ondersteunen. De eigen wijsheid van ouders wordt zo op de kinderen overgedragen die er vervolgens op hun unieke manier mee omgaan. Voorstelbaar is echter dat in de overdracht van ouder naar kind het nodige kan misgaan, zeker als het aan ‘ondersteunende en liefdevolle’ aandacht heeft ontbroken.

Besef lichaam
Omdat de één gemakkelijker lijkt om te kunnen gaan met tegenslag dan de ander, blijken er aanknopingspunten te zijn waar we wellicht iets aan hebben. Zo is het besef van ons lichaam en dat geheel in te nemen met ons bewustzijn een hulpmiddel om stevig in het leven te staan dus ook bij tegenslag. Tevens zal ons lichaam aangeven waar het aan mankeert, of het nu een emotie is die ons in een kramp zet of in beweging zet, dan wel wanneer er een fysieke pijn is die zorg nodig heeft. Ons lichaam is zo bezien degene die iets meldt, dat verwerkt en daar vervolgens een bepaalde -best passende- omgang aan verbindt.

Lichaamsdelen
Ons lichaam is een geheel, doch tegenvallende ervaringen raken ons vaak slechts deels in het lichaam. Zo zal bijvoorbeeld ons hoofd volop bezig zijn, zit er spanning in onze maag en kunnen we opgefokt of niet reageren bij tegenslag. Dat betekent dat er ook delen in ons lichaam zijn die niet geraakt worden bij tegenslag en juist daar zit een uitweg!

Rust
We weten het allemaal, vanuit rust reageren biedt ons meestal de best passende manier. Dat komt met name doordat er vanuit rust veel breder kan worden gekeken naar de ervaring als geheel, de impact ervan en mogelijkheden om daarmee om te gaan. Onrust, schrik of shock ‘verengt’ ons bewustzijn waardoor we worden beperkt in zicht op mogelijkheden en alternatieven in de omgang met tegenslag. De uitingsvorm vanuit verengd bewustzijn, is divers en kan variëren van verlamming tot woede-uitbarsting.

Rustige lichaamsdelen
Lichaamsdelen die niet geraakt worden bij tegenslag zijn rustig. Door hier onze focus op te richten kalmeert gaandeweg ons gehele lichaam. Het is vaak een verademing om te ontdekken dat rust zo dichtbij aanwezig is, ook al is er pijn of onrust elders in ons lichaam. Vanuit ons gekalmeerde lichaam is er weer meer perspectief voor omgang met wat er ook maar is. Ook is het van hieruit mogelijk om hernieuwd te kunnen kijken naar pijnlijke ervaringen uit het verleden.

Resumé
Ons lichaam heeft ons zoveel te bieden. Zo is zij onze uitingsvorm van leven en biedt zij zicht op ervaringen en impact van tegenslag. Het is juist die impact die onze aandacht nodig heeft, doch niet vanuit waar het pijn doet, knelt of beangstigend is. Daarom is het van belang om onderzoekend te verkennen in ons lichaam naar waar het rustig is. Vanuit de rust kan een nieuwe geschikte omgangsvorm worden ontdekt.

Karel van Nimwegen is werkzaam als Psychosociaal therapeut (Gestalt, Somatic Experience) en Coach bij hartsupport.nl en loopbaansupport.nl. De artikelen in de -blog/White paper- brengen veelal een beperkte doch zinvol geachte en of uitdagende toelichting van bepaalde psychosociale onderwerpen onder de aandacht, waarbij therapie en/of coaching perspectief kan bieden. Feedback is welkom