de uitslover, werk hard doch te vaak grenzenloos

fig. opgetrokken schouders een kenmerk van de uitputter

In de serie aspecten van onszelf:
de Uitputter

Misschien hebben we allemaal wel min of meer een uitputter. Je zou je dan af kunnen vragen wat onze uitputter is en wat hem motiveert. Mogelijk is een betere benaming ‘de harde werker’, maar dan doen we onszelf te kort omdat er een verschil is tussen de harde werker en de uitputter. De uitputter heeft namelijk meerdere kanten waar de onderstaande verkenning kort op in gaat. Zo is de uitputter niet altijd actief, er zijn namelijk triggers voor nodig die hem wakker maken. Als hij eenmaal wakker is dan is hij moeilijk te stoppen en dan maakt hij zijn naam waar.

Uitputter
De uitputter is een aspect van onze persoonlijkheid en we hebben dus ook andere manieren van omgang met werk. In deze verkenning staat de uitputter voor iemand die hard werkt, het is echter harder dan nodig. Daar heeft hij zo zijn (onbewuste) redenen voor. Hij wordt in het werk meestal zeer gewaardeerd omdat hij een enorme bereidheid en inzet heeft, dit houdt zijn gedrag daardoor mede in stand.

Functie
De uitputter heeft -zodra hij geactiveerd is- een functie namelijk: te doen wat moet worden gedaan én het moet: “heel snel en nu”. Doordat hij deze instelling heeft jaagt hij zichzelf op en werkt hij op deze manier met een behoorlijke dosis stress. De geactiveerde stress nodigt verschillende hormonen uit waardoor hij vervolgens veel en langdurig kan presteren.

Effect
Als de uitputter in ons langdurig geactiveerd is, dan put hij ons uit! Niet zozeer omdat hij dat wil, maar omdat zijn overtuiging -bewust of onbewust- hem opjaagt en hem als het ware zegt dat hij moet zo doorgaan. Hierdoor wordt het lichaam gaandeweg meer gespannen, raakt hij fysiek en emotioneel uitgeput, neemt zijn concentratie af en wordt de te leveren prestatie alsmaar minder.

Probleem
Het probleem van de uitputter is dat hij niet kan stoppen. Hij kan niet stoppen omdat hij diep van binnen gelooft dat hij zo moet doorgaan. Het klinkt misschien vreemd, maar als je ergens diep van binnen in gelooft dan leidt ons dat, of we nu willen of niet. Dat onbewuste ‘leiden’ neemt nog eens de overhand als de externe druk toeneemt.

Triggers
Een trigger kan je zien als een activator van de uitputter. Hier zitten per persoon verschillen in maar er zijn ook een paar vaker voorkomende overeenkomsten. Zo is de eerder genoemde werkdruk die enkel toeneemt een bedenkelijke trigger voor de uitputter. Gelooft de uitputter daarnaast nog eens dat hij geen ‘nee’ kan zeggen tegen extra ad-hoc verzoeken, dan is dat ook een trigger. Gaan beide triggers samen dan weet de uitputter van geen ophouden meer.

Uitdaging
De eerder genoemde harde werker verschilt van de uitputter. Hoewel de harde werker waarschijnlijk net zo hard werkt als de uitputter, heeft hij andere (onbewuste) overtuigingen en weet hij wanneer hij beter kan stoppen. Misschien maakt hij zo nu en dan een uitzondering, doch hij herkent de innerlijke signalen van zijn gevoel, zijn lijf en zijn geest, waardoor hij zijn grenzen kent. De uitputter kent zijn grenzen niet of onvoldoende, niet omdat hij dat niet wil maar omdat hij zichzelf daartoe geen toestemming geeft. Soms is angst uit een ver verleden een aanjager en is daarom mede een belangrijk factor om te onderzoeken.

Karel van Nimwegen is werkzaam als Gestalt-, Psychosociaal therapeut en Coach bij hartsupport.nl en loopbaansupport.nl. De artikelen in de -blog/White paper- brengen veelal een beperkte doch zinvol geachte en of uitdagende toelichting van bepaalde psychosociale onderwerpen onder de aandacht, waarbij therapie en/of coaching perspectief kan bieden. Feedback is welkom.

*hij/zij, voor de leesbaarheid: hij.