ultieme vrijheid

fig. ultiem vrij zijn

In dit artikel ga ik een Ultieme vrijheid met je verkennen. Er staat ‘een’ ultieme vrijheid, omdat er ongetwijfeld meerdere staten zijn van vrij-zijn. Vrij-zijn is voor dit artikel een staat-van-zijn, waarin je als mens ongebonden bent aan gewone, beperkende, idealiserende of andersoortige gedachten, ideeën, belevingen en emoties. Een reden om dit nader te verkennen, is omdat hiervan ‘vrij zijn’ soms zo onhaalbaar lijkt, terwijl dat veelal niet zo is. Het vrij-blijven daarentegen blijkt lastiger????.

Ultieme vrijheid
Psychologisch gezien zijn wij vrij wanneer wij niet gebonden of gehecht zijn aan onze eigen overtuigingen, ideeën, gedachten, emoties en dergelijke. Doordat wij veelal echter geneigd zijn daaraan vast te houden -o.a. middels interpretatie- is de beleving van vrij-zijn nogal eens een ver verwijderd ideaal geworden. Het is echter meer gemeengoed aan het worden -o.a. onder mindfulness beoefenaars- dat je even en soms wat langer ‘vrij kunt zijn’ van: je eigen gedachten, oordelen, strevens, dwang, perfectie, emoties en dergelijke.

Gedachten creëren
Je zou kunnen stellen dat onze gedachten onze werkelijkheid creëren. Hierop is onder meer de cognitieve therapie gebaseerd, die pogingen doet om disfunctionele overtuigingen en gedachten middels reflectie aan te passen. Echter dan geven wij onze gedachten misschien iets te veel eer, omdat er op onbewust niveau meer is dan enkel onze gedachten.

Geloofssysteem
Op onbewust niveau bevinden zich allerlei ervaringen en conclusies die wij vanaf onze kindertijd hebben opgedaan, inclusief dat wat we van onze ouders en omgeving hebben geleerd*. Hier liggen conclusies en ervaringen opgeslagen die een combinatie vormen van onder meer gedachten en emoties. Deze conclusies vormen een geloofssysteem van waaruit jij en ik naar onszelf en de wereld kijken. Dit geloofssysteem ervaren we veelal als zeer overtuigend en dit systeem accepteert niet snel een aanpassing; ‘ik ben zoals ik ben, dit ben ik’.
*Ultiem vrijheidsbesef werd/wordt voor zover bekend weinig bijgebracht in de opvoeding.

Zichzelf bevestigend
Het voorgaande overziend, zou je kunnen stellen dat we vrij-zijn als we ons geloofssysteem kunnen loslaten. Zoals eerder aangegeven lijkt dit vrijwel onmogelijk, ons geloofssysteem houdt zichzelf in stand door er niet van af te wijken en regelmatig te herhalen wat ze gewend is te doen. Wat hierbij ook relevant is, iedereen heeft een geloofssysteem. Dit geloofssysteem is niet enkel individueel maar ook gebaseerd is op onze cultuur en draagt zo tevens een collectieve kracht in zich mee. Kort gesteld, we bevestigen elkaar nogal regelmatig in onze geloofssystemen, of we spreken het (eenzijdig) zo tegen dat we weerstand activeren en het geloofssysteem keurig in tact blijft.

Mindfulness; ultieme vrijheid verkennen
Onder meer (verdiepende) mindfulness biedt ons glimpen van, en ontmoetingen met ultieme vrijheid. Zo kunnen we ‘achter’ ons geloofssysteem komen. Van hieruit kunnen we ons geloofssysteem observeren en zijn we er -even of wat langer- vrij van. Dankzij deze vrijheid ontstaat een geheel nieuw zicht en daardoor ook een nieuwe ruimte voor ons denken, spreken en handelen. De beoefening van aandacht, concentratie en het daarbij ontstane inzicht, verruimt onze vrijheid alsmaar verder.

Therapie
Bij het ontmaskeren van ons geloofssysteem is therapie behulpzaam om ons hardnekkige geloofssysteem tot inzicht te brengen. Veelal blijkt dat wij in ons dagelijkse leven problemen tegenkomen die ons geloofssysteem uitdagen, waardoor het automatisme van ‘in stand willen houden’ niet meer blijkt te voldoen. Gestalttherapie maakt dit vrij snel inzichtelijk en biedt nieuw zicht op alternatieven. Dit kan mede dienen als aanvulling of ingang voor een verdiepende mindfulness.

Zin
Het ervaren van ultieme vrijheid, geeft niet alleen een ander zicht op onszelf en op onze omgeving  maar ook op de wereld. Dit is mede waarom ik ons allen ultieme vrijheid toewens: het ontdekken en proberen te leven met en vanuit deze vrijheid. Zoals eerder gesteld: “gedachten creëren”, dus ook gedachten vanuit ultieme vrijheid, wellicht ontstaat er dan iets geheel nieuws.

Karel van Nimwegen is werkzaam als Gestalt-, Psychosociaal therapeut en Coach bij hartsupport.nl en loopbaansupport.nl. De artikelen in de -blog/White paper- brengen veelal een beperkte doch zinvol geachte en of uitdagende toelichting van bepaalde psychosociale onderwerpen onder de aandacht, waarbij de therapie en/of coaching perspectief kan bieden. Feedback is welkom.