ik ben, identificatie

fig. ik ben, of ik doe/ heb/ denk/ kan/ wil/ enz…

Ik ben.. ; identificatie verkennen.

Soms kan je je ‘verliezen’ in wat je doet, kunt, weet, wilt, meent, hebt, enzovoort, maar ben je dat dan ook? We hebben ons vrijwel dagelijks te ‘bewijzen’; wie ben je, wat kan je goed, ben je wel echt goed, wat onderscheidt jou, wat maakt jou bijzonder, enzovoort. Het beantwoorden gaat meestal vanzelf, soms spannend en meestal kennen we de vragen en de antwoorden wel. Gek genoeg voelt het niet altijd zo vanzelfsprekend. Ook kan het gebeuren dat je je ergens geheel mee identificeert, niet dat dat nu meteen een ramp is, maar het kan je wel op een dwaalspoor zetten. Dit artikel maakt een nadere verkenning naar dit soms zo verwarrende fenomeen van identificatie.

Identificeren (ik ben en heb)
Natuurlijk is het belangrijk om te weten wie je bent, wat je kunt/wilt en wat je bijdrage is in het leven. Hierdoor maak je jezelf kenbaar en maak je anderen duidelijk wat je te bieden hebt aan o.a. jouw kwaliteiten*. Dit deel van identificeren is als proces van belang en ook nodig om je plek in de maatschappij in te kunnen nemen. Je bent zo een medemens die bewust is van wat je hebt aan plussen en minnen. Dit om aan te geven dat wat hierna beschreven wordt geen afbreuk wil doen aan identificatie als proces.

Over-identificatie (ik ben wat ik heb!)
Over-identificatie wordt hier gebruikt met de volgende betekenis: het zichzelf geheel of deels identificeren met een bepaalde kwaliteit, gebrek of functie, waardoor je het besef van de andere
-goede en minder goed ontwikkelde- aspecten uit het oog verliest.
Hoewel het goed is als je weet wat je kwaliteiten, gebrek, of functie zijn en/of eventueel de status van je functie, je bent nog steeds een mens met al je plussen en minnen. Bij over-identificatie is dit besef eenzijdig gericht op bepaalde -enkel positieve of negatieve- aspecten en op zijn minst wat vertroebeld. Je zou kunnen zeggen van wat ‘ik heb’ is het ‘ik ben’ geworden.

Onder-identificatie (wat heb ik & ben ik?)
In dit verband wordt onder-identificatie gebruikt met de volgende betekenis: het zichzelf onvoldoende identificeren met bepaalde kwaliteiten of functie, waardoor het besef van wat je qua bijdrage kan bieden onvoldoende is ontwikkeld. Enige mate van bescheidenheid wordt in onze cultuur meestal gewaardeerd, maar té bescheiden werkt niet. Kennis van wie je bent in de zin van: wat je kan en wilt, is noodzakelijk voor een volwaardig, zinvol en plezierig maatschappelijk functioneren. Waar is datgene gebleven dat gezien wil worden; je zou kunnen zeggen dat ‘ik heb’, nog beperkt is ontwikkeld.

Vrij van identificatie (ik ben)
Ooit zijn wij geboren als kleine onwetende wezentjes. Althans, we wisten niet wie we waren en wat onze maatschappelijk bijdrage zou moeten zijn. We kregen een naam en een vader en moeder die ons van alles probeerden duidelijk te maken. Wat wij -als het niet tegenzat- vooral meekregen: ‘we waren helemaal goed zoals we waren en iedereen was blij met ons’ en wij straalden, nog preciezer we konden alleen maar stralen! Deze staat-van-zijn kunnen we soms spontaan ervaren en vooral ook tijdens meditatie (zie afbeelding). Het besef van deze oorspronkelijke staat-van-zijn wordt vaak aangeduid als een verrijking, omdat het ons met het beste in ons verbindt.

Strekking & omgang
Als je de neiging hebt om je met een kwaliteit of functie te over-identificeren, kijk dan vooral eens wat het je brengt en vervolgens wat het met je doet als dat deels of geheel zou wegvallen.
Heb je daarentegen de neiging om je te onder-identificeren, dan doe je jezelf al snel te kort. Een ander neemt dan al gauw het voortouw en jij hebt het nakijken. Dus herneem jezelf en kijk wat je nodig hebt om jezelf meer tot je recht te laten komen.
Bij een combinatie van over- en onder-identificatie hebben de beide kanten jouw aandacht nodig.
Ken je je in de staat van ‘vrij-van-identificatie’, verken dan vooral hoe je dit kan meenemen in je dagelijkse leven. Doe dit bij voorkeur met wat je van jezelf weet en kent (identificeren) inclusief dit vrije stuk in jou.

*kwaliteiten wordt hier gebruikt voor onder andere: vaardigheden, kennis en ervaring.

Karel van Nimwegen is werkzaam als Gestalt-, Psychosociaal therapeut en Coach bij hartsupport.nl en loopbaansupport.nl. De artikelen in de -blog/White paper- brengen veelal een beperkte doch zinvol geachte en of uitdagende toelichting van bepaalde psychosociale onderwerpen onder de aandacht, waarbij de therapie en/of coaching perspectief kan bieden. Feedback is welkom.